Soğuk hava deposu kurulumu yapılırken en önemli konulardan biri, depo kapasitesinin doğru belirlenmesidir. Depo yalnızca oda ölçülerine göre değil; depolanacak ürünün miktarı, ürünün cinsi, ambalaj şekli, raf sistemi, istif yüksekliği ve istenilen sıcaklık değerleri dikkate alınarak projelendirilmelidir.

Yanlış kapasite hesabı yapılan bir soğuk hava deposunda gereğinden fazla enerji tüketimi, yetersiz soğutma ve ürün kayıpları meydana gelebilir. Bu nedenle yatırım öncesinde doğru bir kapasite hesabı yapılması önemlidir.

Soğuk Hava Deposu Kapasitesi Neye Göre Belirlenir?

Soğuk hava deposu kapasitesinin belirlenmesinde birden fazla kriter bulunur. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Depolanacak ürün miktarı
• Ürünlerin depolanma sıcaklığı
• Ürünlerin giriş sıcaklığı
• Günlük ürün giriş-çıkış miktarı
• Ürünlerin ambalaj ve kasa ölçüleri
• Raf sistemi kullanılıp kullanılmayacağı
• İstif yüksekliği
• Oda içerisindeki kullanılabilir alan
• Kapı ölçüsü ve kullanım sıklığı
• Ortam sıcaklığı
• Soğuk odanın kullanım amacı

Bu bilgiler belirlenmeden yalnızca oda metrekare üzerinden soğutma cihazı seçmek doğru değildir.

Oda Hacmi Nasıl Hesaplanır?

Soğuk hava deposunun temel hacim hesabı oldukça basittir.

Uzunluk × Genişlik × Yükseklik = Oda Hacmi

Örneğin;

5 metre × 4 metre × 2,5 metre = 50 m³

ölçülerindeki bir soğuk hava deposunun brüt hacmi 50 m³’tür.

Ancak 50 m³’lük hacmin tamamı ürün yerleştirmek için kullanılamaz. Evaporatörün konumu, kapı alanı, ürünler arasındaki hava sirkülasyon boşlukları ve çalışma alanları dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle gerçek ürün kapasitesi hesaplanırken yalnızca toplam hacme bakılmamalıdır.

Soğuk Hava Deposunda Ürün Kapasitesi Nasıl Hesaplanır?

Ürün kapasitesinin belirlenmesinde ürünün fiziksel özellikleri ve depolama şekli büyük önem taşır.

Örneğin sebze ve meyvelerin kasalar içerisinde depolandığını düşünelim. Kasaların ölçüleri, kaç kat istif yapılacağı ve raf kullanımı toplam kapasiteyi doğrudan etkiler.

Örnek olarak;

• Oda ölçüsü: 5 × 4 × 2,5 metre
• Toplam hacim: 50 m³
• Kasa ölçüsü: 60 × 40 × 30 cm
• Ortalama istif yüksekliği: 2 metre

şeklinde bir uygulamada, kullanılabilir alan üzerinden yaklaşık ürün kapasitesi hesaplanabilir.

Burada ayrıca ürünlerin birbirine çok sıkı şekilde yerleştirilmemesi gerekir. Soğuk havanın ürünlerin arasında dolaşabilmesi, ürünlerin homojen şekilde soğutulması açısından önemlidir.

Soğuk Hava Deposunda m² mi, m³ mü Önemlidir?

Her iki değer de önemlidir ancak farklı amaçlarla değerlendirilir.

m² hesabı, zeminde kullanılabilecek alanın belirlenmesinde önemlidir.

m³ hesabı ise soğuk odanın toplam hacmini ve dolayısıyla soğutulması gereken hava miktarını belirlemek açısından önem taşır.

Özellikle yüksek tavanlı depolarda yalnızca metrekare üzerinden hesaplama yapmak yanıltıcı olabilir. Aynı taban alanına sahip iki odanın yükseklikleri farklıysa soğutulması gereken hacim de farklı olacaktır.

Soğuk Hava Deposu İçin Soğutma Kapasitesi Nasıl Belirlenir?

Soğutma cihazının kapasitesi belirlenirken sadece oda hacmi dikkate alınmaz.

Soğutma yükünün hesaplanmasında genel olarak;

• Oda içerisindeki ürün yükü
• Duvar, tavan ve zemin üzerinden gerçekleşen ısı geçişi
• Kapı açılmalarından kaynaklanan ısı yükü
• İçeride çalışan personel
• Aydınlatma
• Fan ve elektrik motorları
• Dış ortam sıcaklığı
• Ürünlerin depoya giriş sıcaklığı
• Günlük ürün giriş miktarı

gibi faktörler değerlendirilir.

Örneğin +2 °C’de çalışacak bir soğuk hava deposu ile -18 °C’de çalışacak bir donuk ürün deposunun aynı hacimde olması, aynı soğutma cihazının kullanılacağı anlamına gelmez.

Ürün Giriş Sıcaklığı Neden Önemlidir?

Soğuk hava deposuna yerleştirilecek ürünün sıcaklığı, cihaz seçiminde önemli bir etkendir.

Örneğin depoya +20 °C sıcaklıkta ürün girişi yapılıyorsa, bu ürünlerin istenilen depolama sıcaklığına düşürülmesi için önemli miktarda soğutma enerjisi gerekir.

Buna karşılık ön soğutması yapılmış ürünlerin depoya alınması durumunda soğutma sistemi üzerindeki yük daha düşük olabilir.

Bu nedenle proje hazırlanırken yalnızca “kaç ton ürün depolanacak?” sorusu değil, “ürün depoya hangi sıcaklıkta girecek?” sorusu da cevaplanmalıdır.

Soğuk Hava Deposu Boyutlandırılırken Yapılan Hatalar

Soğuk oda projelerinde sık karşılaşılan hatalardan biri, kullanılabilir alanın tamamının ürünle doldurulabileceğinin düşünülmesidir.

Ancak ürünlerin arasında hava dolaşımı için yeterli boşluk bırakılması gerekir.

Ayrıca;

• Kapı önünde çalışma alanı bırakılmaması
• Evaporatör hava çıkışının ürünlerle kapatılması
• Gereğinden fazla istif yapılması
• Yalıtım kalınlığının dikkate alınmaması
• Günlük ürün giriş miktarının hesaba katılmaması
• Uygun olmayan kompresör ve evaporatör seçimi

soğutma sisteminin verimini olumsuz etkileyebilir.

Doğru Kapasite Hesabı Neden Önemlidir?

Doğru kapasite hesabı, yatırım maliyetinin yanı sıra işletme giderlerini de doğrudan etkiler.

Gereğinden büyük bir sistem seçildiğinde ilk yatırım maliyeti ve enerji tüketimi artabilir. Gereğinden küçük bir sistem seçildiğinde ise istenilen sıcaklık değerlerine ulaşmak zorlaşabilir ve cihaz sürekli yüksek kapasitede çalışabilir.

Bu nedenle soğuk hava deposu projesinin ürün ve kullanım şartlarına göre hazırlanması gerekir.

Soğuk Hava Deposu Projelendirmesinde Uzman Desteği

Soğuk hava deposu yaptırmadan önce depo ölçülerinin belirlenmesi kadar, depolanacak ürünün özelliklerinin ve kullanım şeklinin de doğru analiz edilmesi gerekir.