Soğuk hava depolarında sıcaklık kadar nem oranının kontrol edilmesi de ürünlerin kalitesi ve raf ömrü açısından büyük önem taşır. Sıcaklık uygun seviyede olsa bile nem oranının gereğinden düşük veya yüksek olması; ürünlerde su kaybı, ağırlık kaybı, kuruma, yumuşama, küflenme ve bozulma gibi problemlere neden olabilir.

Özellikle meyve, sebze, süt ürünleri, et ve diğer gıda ürünlerinin muhafazasında soğuk hava deposunun sıcaklık ve nem değerlerinin ürünün özelliklerine göre belirlenmesi gerekir.

Soğuk Hava Deposunda Nem Nedir?

Nem, havanın içerisinde bulunan su buharı miktarını ifade eder. Soğuk hava depolarında genellikle bağıl nem (RH – Relative Humidity) yüzdesi üzerinden değerlendirme yapılır.

Örneğin bir depoda %90 bağıl nem bulunması, havanın mevcut sıcaklık koşullarında taşıyabileceği nem miktarının yaklaşık %90 seviyesinde olduğunu ifade eder.

Ürünün cinsine göre ihtiyaç duyulan nem oranı değişebilir. Bu nedenle tüm ürünler için tek bir nem değeri kullanmak doğru değildir.

Nem Oranı Ürünleri Nasıl Etkiler?

Soğuk hava deposundaki nem oranının ürün üzerindeki etkisi oldukça önemlidir.

Nem Oranı Çok Düşükse

Düşük nem oranında ürün içerisindeki su havaya geçebilir. Bunun sonucunda özellikle sebze ve meyvelerde:

• Ağırlık kaybı
• Kuruma
• Buruşma
• Görsel kalite kaybı
• Tazeliğin azalması

gibi problemler meydana gelebilir.

Özellikle yapraklı sebzeler düşük nemden daha fazla etkilenebilir.

Nem Oranı Çok Yüksekse

Nem oranının aşırı yüksek olması ise farklı problemlere neden olabilir.

Yüksek nem;

• Küf oluşumunu,
• Bakteriyel gelişimi,
• Yüzeyde su oluşumunu,
• Ürünlerin yumuşamasını,
• Ambalajlarda nemlenmeyi

artırabilir.

Bu nedenle amaç mümkün olan en yüksek nemi sağlamak değil, ürüne uygun nem seviyesini korumaktır.

Meyve ve Sebzelerde Nem Oranı

Meyve ve sebzelerin büyük bölümü yüksek bağıl nem seviyelerinde muhafaza edilir. Ancak her ürünün ihtiyacı aynı değildir.

Örneğin yapraklı sebzeler yüksek nem seviyesine ihtiyaç duyarken bazı meyveler daha farklı koşullarda depolanabilir.

Yaklaşık olarak bazı ürünlerde kullanılan değerler şu şekildedir:

Not: Bu değerler genel depolama aralıklarıdır. Ürünün çeşidi, hasat durumu, ambalajı, depolama süresi ve depolama teknolojisine göre uygun değerler değişebilir.

Et ve Et Ürünlerinde Nem Kontrolü

Et ürünlerinde nem kontrolü de oldukça önemlidir. Çok düşük nem seviyeleri ürün yüzeyinde kuruma ve ağırlık kaybına neden olabilir.

Bunun yanında çok yüksek nem ve uygun olmayan hava koşulları, ürün yüzeyinde istenmeyen oluşumlara neden olabilir.

Et depolarında sıcaklık, nem, hava hareketi ve hijyen koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Süt ve Süt Ürünlerinde Nem

Peynir ve bazı süt ürünlerinde ortamın nem seviyesi ürünün özelliklerine göre belirlenir.

Özellikle olgunlaştırma yapılan ürünlerde sıcaklık ve nem, ürünün yapısı ve yüzey özellikleri üzerinde etkili olabilir.

Bu nedenle süt ürünleri için kurulacak soğuk hava depolarında standart bir meyve-sebze deposundaki çalışma şartlarının doğrudan uygulanması doğru değildir.

Soğuk Hava Deposunda Nem Nasıl Kontrol Edilir?

Nem kontrolü yalnızca soğutma cihazıyla sağlanmaz. Sistemin tasarımı ve çalışma şartları da nem üzerinde etkilidir.

Nem kontrolünde;

• Evaporatör seçimi
• Evaporatör yüzey sıcaklığı
• Kompresör çalışma süresi
• Fan hızı
• Hava sirkülasyonu
• Kapı açılma sıklığı
• Ürünlerin depoya giriş sıcaklığı
• Oda yalıtımı
• Dış ortam şartları

gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

Özellikle evaporatör yüzey sıcaklığının çok düşük olması, havadaki nemin yoğuşmasına ve ürünlerin ihtiyaç duyduğu nem seviyesinin düşmesine neden olabilir.

Kapı Açılması Nem Oranını Nasıl Etkiler?

Soğuk hava deposunun kapısı her açıldığında dışarıdaki daha sıcak ve nemli hava içeri girer.

Bu durum;

• Depo sıcaklığının yükselmesine,
• Nem dengesinin değişmesine,
• Soğutma yükünün artmasına,
• Evaporatörde daha fazla yoğuşma oluşmasına

neden olabilir.

Bu nedenle yoğun giriş-çıkış yapılan depolarda kapı kullanımının kontrol edilmesi önemlidir.

PVC şerit perde, hızlı PVC kapı veya uygun kapı tasarımları gibi çözümler, depo içerisindeki soğuk havanın korunmasına yardımcı olabilir.

Soğuk Hava Deposunda Nem Ölçümü Nasıl Yapılır?

Nem oranının kontrolü için higrometre veya sıcaklık-nem sensörleri kullanılabilir.

Profesyonel soğuk hava depolarında sıcaklık ve nem değerleri sürekli takip edilebilir ve kayıt altına alınabilir.

Bu sistemler sayesinde işletme;

• Sıcaklık değişimlerini,
• Nem değişimlerini,
• Kapı açılma etkilerini,
• Soğutma sisteminin çalışma durumunu

daha kolay takip edebilir.

Özellikle uzun süreli ürün depolayan işletmeler açısından düzenli veri takibi önemli bir avantaj sağlar.

Soğuk Hava Deposu Tasarımında Nem Neden Dikkate Alınmalı?

Soğuk hava deposu yalnızca “kaç derece olacak?” sorusuna göre tasarlanmamalıdır.

İyi bir soğuk oda projesinde;

Ürün + sıcaklık + nem + hava hareketi + depolama süresi + ürün giriş şartları

birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin aynı sıcaklıkta çalışan iki farklı soğuk oda, farklı ürünler için kullanılacaksa nem ihtiyacı da farklı olabilir.

Bu nedenle soğutma cihazı, evaporatör ve diğer ekipmanların seçimi depolanacak ürüne göre yapılmalıdır.

Sonuç

Soğuk hava deposunda doğru sıcaklık değerini korumak kadar doğru nem oranını korumak da ürün kalitesi açısından önemlidir.

Yanlış nem seviyesi ürünlerde ağırlık kaybı, kuruma, küflenme veya kalite kaybına neden olabilir. Bu nedenle soğuk hava deposu kurulmadan önce depolanacak ürünün özellikleri, hedef sıcaklık, hedef nem oranı ve depolama süresi birlikte değerlendirilmelidir.

İstanbul ve çevresinde soğuk hava deposu kurulumu planlayan işletmeler için doğru kapasite, yalıtım ve soğutma sistemi seçimi; uzun vadede ürün kayıplarının ve enerji maliyetlerinin kontrol edilmesine yardımcı olur.

Soğuk hava deposu projeniz için ürün cinsi, depo ölçüleri, hedef sıcaklık ve kullanım şeklinizi belirleyerek uygun soğutma sistemi için profesyonel destek alabilirsiniz.