Soğuk hava deposunun doğru sıcaklıkta çalışması, yalnızca soğutma cihazının kapasitesine bağlı değildir. Depo içerisinde ürünlerin nasıl yerleştirildiği, paletlerin konumu, rafların düzeni ve hava dolaşımının sağlıklı olması da soğutma performansını doğrudan etkiler.

Yanlış ürün yerleşimi, soğuk havanın depo içerisinde homojen şekilde dolaşmasını engelleyebilir. Bunun sonucunda bazı ürünler yeterince soğumazken bazı bölgelerde gereğinden fazla soğuma, yoğuşma veya buzlanma meydana gelebilir.

Bu nedenle soğuk hava deposu tasarlanırken yalnızca toplam depolama kapasitesi değil, ürünlerin depoya nasıl yerleştirileceği de önceden planlanmalıdır.

Soğuk Hava Deposunda Ürün Yerleşimi Neden Önemlidir?

Soğutma sistemi tarafından üretilen soğuk havanın depo içerisinde sürekli hareket etmesi gerekir.

Ürünlerin veya rafların hava akışını engelleyecek şekilde yerleştirilmesi, soğuk havanın belirli bölgelerde sıkışmasına veya bazı alanlara yeterince ulaşamamasına neden olabilir.

Doğru yerleşim sayesinde;

• Soğuk hava depo içerisinde daha dengeli dolaşır.
• Ürünlerin sıcaklık kontrolü kolaylaşır.
• Soğutma sisteminin çalışma yükü kontrol altında tutulabilir.
• Ürünlerin uygun koşullarda muhafaza edilmesine yardımcı olunur.
• Depo kapasitesi daha verimli kullanılabilir.
• Ürünlerin giriş ve çıkış işlemleri kolaylaşır.

1. Evaporatörün Önünü Kapatmayın

Soğuk hava deposunda hava sirkülasyonunun en önemli noktalarından biri evaporatördür.

Evaporatörün hava çıkışının önüne palet, raf veya ürün yerleştirilmesi, soğuk havanın depo içerisine yayılmasını engelleyebilir.

Bu nedenle ürün yerleşimi yapılırken evaporatörün hava üfleme yönü dikkate alınmalıdır.

Özellikle yüksek istifleme yapılan depolarda evaporatörün önü tamamen kapatılmamalıdır.

2. Paletleri Duvara Tamamen Yaslamayın

Paletlerin doğrudan duvarlara yaslanması hava hareketini sınırlandırabilir.

Duvar ile ürünler arasında hava dolaşımına izin verecek yeterli alan bırakılması, depo içerisindeki sıcaklığın daha dengeli olmasına yardımcı olur.

Bununla birlikte bırakılması gereken mesafe, depo tasarımına, ürün tipine ve kullanılan soğutma sistemine göre belirlenmelidir.

3. Tavan Altında Hava Sirkülasyonu İçin Alan Bırakın

Ürünlerin tavana kadar istiflenmesi, özellikle evaporatörün üst bölümündeki hava hareketini olumsuz etkileyebilir.

Depo yüksekliği hesaplanırken yalnızca kullanılabilir hacme değil, hava dolaşımı için gerekli boşluklara da dikkat edilmelidir.

Bu nedenle maksimum istif yüksekliği, depo projesi hazırlanırken belirlenmelidir.

4. Raf Sistemini Depoya Uygun Seçin

Raf kullanımı, soğuk hava deposundaki depolama kapasitesini artırabilir. Ancak her raf sistemi her depo için uygun değildir.

Rafların ölçüleri, kat aralıkları, taşıma kapasitesi ve ürünlerin erişilebilirliği birlikte değerlendirilmelidir.

Rafların hava akışını mümkün olduğunca engellemeyecek şekilde konumlandırılması da önemlidir.

5. Paletler Arasında Geçiş Alanı Bırakın

Soğuk hava deposunda yalnızca ürün kapasitesi düşünülmemelidir. Personelin veya ekipmanların ürünlere ulaşabilmesi için uygun geçiş alanları da oluşturulmalıdır.

Forklift kullanılan depolarda koridor genişlikleri, forkliftin dönüş ve manevra ihtiyacına göre planlanmalıdır.

Bu planlama yapılmadan maksimum ürün kapasitesine ulaşmaya çalışmak, günlük operasyonları zorlaştırabilir.

6. Sıcak Ürünleri Doğrudan Depolamayın

Ürünlerin depoya giriş sıcaklığı, soğutma sisteminin çalışma yükünü etkileyebilir.

Ürünün özelliğine göre gerekli ön soğutma işlemi yapılmadan yüksek miktarda sıcak ürünün depoya alınması, oda sıcaklığının yükselmesine neden olabilir.

Özellikle kısa sürede yüksek miktarda ürün girişi yapılan işletmelerde ürün kabul süreci ve soğutma kapasitesi birlikte planlanmalıdır.

7. Farklı Ürünleri Gelişigüzel Bir Arada Depolamayın

Her ürünün ideal muhafaza koşulları aynı olmayabilir.

Farklı sıcaklık, nem veya koku koşullarına ihtiyaç duyan ürünlerin aynı ortamda gelişigüzel depolanması uygun olmayabilir.

Özellikle gıda sektöründe ürünlerin özellikleri dikkate alınarak depo bölümlendirmesi yapılması gerekebilir.

8. Ürünlerin Hava Akışını Engellemesini Önleyin

Büyük koli, palet veya yüksek istifler hava akışının önünü kapatabilir.

Soğuk havanın yalnızca depo içerisinde dolaşması değil, ürünlerin çevresine ulaşabilmesi de önemlidir.

Bu nedenle ürünlerin mümkün olduğunca düzenli ve hava akışını engellemeyecek şekilde yerleştirilmesi gerekir.

9. İlk Giren Ürünün Öncelikli Çıkmasını Sağlayın

Soğuk hava deposunda yalnızca sıcaklık kontrolü değil, stok yönetimi de önemlidir.

Özellikle son kullanma tarihi bulunan ürünlerde FIFO (First In, First Out) yani ilk giren ürünün ilk çıkması yöntemi uygulanabilir.

Ürünlerin giriş tarihleri ve parti bilgileri takip edilerek depo yerleşimi buna göre düzenlenebilir.

Bu sistem, stok kontrolünün daha düzenli yapılmasına yardımcı olur.

10. Kapı Önünü Ürünlerle Kapatmayın

Soğuk hava deposunun kapı bölgesi, ürün giriş ve çıkışlarının yoğun olduğu alanlardan biridir.

Kapının önüne palet veya ürün yerleştirilmesi hem operasyonu zorlaştırabilir hem de kapının gerektiği şekilde açılıp kapanmasını engelleyebilir.

Ayrıca kapının gereğinden uzun süre açık kalması, depo içerisine sıcak ve nemli havanın girmesine neden olabilir.

Bu nedenle kapı çevresinde yeterli çalışma alanı bırakılması gerekir.

Soğuk Hava Deposunda İdeal Yerleşim Nasıl Planlanır?

Doğru yerleşim için öncelikle deponun kullanım amacı belirlenmelidir.

Aşağıdaki bilgiler proje aşamasında değerlendirilmelidir:

• Depolanacak ürünün türü
• Günlük ürün giriş ve çıkış miktarı
• Palet ölçüleri
• Raf sistemi kullanılıp kullanılmayacağı
• Forklift veya transpalet kullanımı
• Depolama sıcaklığı
• Soğutma cihazının konumu
• Evaporatör hava üfleme yönü
• Kapı konumu
• Depo yüksekliği
• Ürünlerin istifleme yüksekliği

Bu bilgiler doğrultusunda depo içerisindeki kullanılabilir alan daha verimli şekilde planlanabilir.

Soğuk Hava Deposunda Yapılan Yaygın Yerleşim Hataları

Bazı işletmeler depolama kapasitesini artırmak amacıyla ürünleri mümkün olduğunca sıkıştırarak yerleştirmeye çalışır.

Ancak depo içerisindeki tüm boşlukların ürünlerle doldurulması her zaman daha verimli bir kullanım anlamına gelmez.

Özellikle;

• Evaporatörün önünün kapatılması,
• Paletlerin duvarlara yaslanması,
• Ürünlerin tavana kadar istiflenmesi,
• Koridorların çok dar bırakılması,
• Kapı önünün kapatılması,
• Hava akışının engellenmesi

gibi uygulamalar soğutma ve operasyon açısından sorun oluşturabilir.

Soğuk Hava Deposu Projelendirilirken Ürün Yerleşimi Neden Önceden Belirlenmelidir?

Soğuk hava deposu yapılırken ürün yerleşiminin sonradan düşünülmesi, mevcut alanın verimsiz kullanılmasına neden olabilir.

Örneğin forklift kullanılacak bir depoda yalnızca panel ölçülerine göre oda tasarlamak yeterli değildir. Forkliftin giriş yapacağı kapı ölçüsü, dönüş alanı ve raf aralıkları da proje aşamasında dikkate alınmalıdır.

Benzer şekilde yoğun palet depolaması yapılacak bir tesiste evaporatör konumu ve hava akışı, ürün yerleşim planıyla birlikte değerlendirilmelidir.